Europagaai kajak vakantie in Bosnie

Outdoor magazine april 2004

Bosnië

Vanaf Slovenië rijden we via schitterende bergweggetjes door een ruig gebied naar een lieflijk heuvellandschap in Bosnië. Bij de aanblik van de rivier en het ontbreken van hoge ruige bergtoppen vragen wij ons bezorgd af of wij hier wel wildwater zullen vinden.

Nadat we ons kampement opgezet hebben gaan we op verkenning en we merken dat de rivier schitterende wildwater trajecten heeft met helder schoon bronwater dat lekker warm is.

De oorlog van kort geleden laat veel stuk geschoten huizen zien. Dit laat een diepe indruk op ons achter. De mensen zijn druk met de wederopbouw bezig en toeristenbezoek is daarbij erg welkom.

 We ontmoeten een groepje jonge meiden in plaatselijke klederdracht. Het is goed om te zien dat de jeugd hier weer lachen kan!

Instructeur Brecht heeft een creatief idee voor een warming-up, maar volgens mij is dit gewoon lekker dollen.

Een traject met 4 tot 5 kilometer drops & pools is uniek en één van de mooiste kajak belevenissen. Doordat er achter elke drop een pool zit heb je telkens tijd om de volgende drop rustig aan te varen.

Remi laat zien hoe je op de juiste manier over de wals heen kunt varen. Deze techniek is op dit soort trajecten erg handig.

Reisverslag Europagaai

Reisverslag: Wildwaterkajakken Locatie: Bosnië. Personen: Brecht, Erik, Remi, Querine, Martina, Timo. Project: Europagaai. Gidsen: Annis. Met dank aan: Ourtdoor magazine Met dank aan: Kayak Una Rafting Programma 2004 Vergevorderden In het programma 2004 is een combinatie Slovenië - Bosnië voor vergevorderden opgenomen. Beginners Voor beginners is een programma in ontwikkeling.

Op verkenning in Bosnië
Op vrijdag 4 juli jl. vertrekt een enthousiast vriendenteam van kajak instructeurs naar Slovenië. De komende vier weken zal het team zich bezig houden met het geven van kajakinstructie op de smaragd groene rivieren in de Julische Alpen. Daarna zal een gedeelte van het team zich afsplitsen om een verkenningstocht naar Bosnië te maken.

Voorbereiding
Tijdens de voorafgaande wintermaanden was het plan ontstaan om een paar rivieren in Bosnië te gaan verkennen om te kijken of deze geschikt zijn voor in ons wildwaterprogramma. Uit de literatuur die beschikbaar was bleek al snel dat wij niet de eerste waren die in dit land zouden gaan wildwaterkajakken. De rivieren stonden enigszins summier al omschreven. Door de oorlog die in voormalig Joegoslavië woedde, was de ontdekking van de rivieren blijven stagneren en waren wij er zeker van dat de rivieren in dit gebied de laatste jaren niet intensief bevaren zouden zijn en zeer zeker niet door Nederlandse kajakkers. Via Internet en bij defensie, maar ook met de beschikbare literatuur, konden we vrij eenvoudig informatie inwinnen. Het was daarbij al snel duidelijk dat we met enige voorzorgsmaatregelen deze verkenningstocht veilig konden gaan ondernemen.

Het team
Na het traditionele afsluitfeest van de laatste cursusgroep die in Slovenië met ons op pad waren geweest, werd alles snel klaar gemaakt voor de trip naar Bosnië. De campingbaas was bereid om wat spullen voor ons te stallen zodat we alleen de hoogst nodige zaken mee konden nemen. Van de gegadigden die met deze reis mee zouden gaan moest onze watervalexpert Christ helaas afzeggen. Het team waarmee we in Bosnië eens stevig mee aan het peddelen zouden gaan bestond uit zes personen: Erik, Brecht, Remi, Timo, Querine en Martina. 

Waarschuwing
Bij de voorbereiding in de winter werd ons al snel duidelijk dat het gevaar voornamelijk op de wal zou schuilen. In veel gebieden liggen nog mijnen, maar deze gebieden zijn gelukkig goed gemarkeerd. Ook het achterlaten van een auto brengt behoorlijk veel risico’s met zich mee. De kans is groot dat een auto tijdens een kanotocht leeggeroofd en gestript wordt. De ernst van het risico werd nog eens benadrukt toen de campingbaas in Slovenië ons extra waarschuwde voor de gevaren die we in Bosnië tegen konden komen.

De reis naar Bosnië
Op de kaart hadden we berekend dat de afstand vanaf onze locatie in Slovenië naar de locatie in Bosnië ongeveer 400 km zou zijn. Volgens onze planning vijf uurtjes rijden dus. Met een Camper en onze 4 WD bus zijn we op zaterdag 2 augustus omstreeks 13:00 uur vertrokken. Al snel bleek het dat de schitterende bergweggetjes die door Slovenië lopen een toeristisch hoogtepunt voor de ANWB leden konden zijn, maar voor ons niet echt opschoten. Bij de grens van Kroatië stond een snelweg op de kaart getekend en konden we hopelijk wat meer opschieten. Na taxfree inkopen aan de grens (welke overigens gewoon in euro’s betaald konden worden) bleek de snelweg uit slechts twee rijstroken te bestaan. Uit de enorme verkeersdrukte die er op de tweebaans snelweg was, werd ons duidelijk dat Kroatië en Bosnië landen zijn die door toeristen voornamelijk nog voor doorrijdroutes gebruikt worden. Vooral toeristen uit de voormalige Oostbloklanden en Duitsers kom je hier veel tegen en je ziet slechts incidenteel een Nederlander. Zodra we de tweebaans snelweg verlaten merkten we dat het westerse toerisme nog nauwelijks op gang is gekomen. Toen we bij de grens tussen Kroatië en Bosnië aankwamen leek de sfeer even grimmiger te worden. De weg was verlaten en veranderde in een breed zandpad waar door de langdurige droogte nogal wat stof opwaaide. Bij de grens zelf stonden een paar stukgeschoten containers en de douaniers leken alles behalve vriendelijk. We konden ons indenken dat deze houding menig toerist onterecht zou kunnen afschrikken. In een poging om het ijs te breken vroeg ik aan de douanier of je in Bosnië met euro’s kon betalen. Met een snauw en abrupt gebaar werd duidelijk gemaakt dat hij geen antwoord zou geven maar dat we wel de grens over mochten steken. We reden door en meteen was het al duidelijk dat ook het wegennet in Bosnië uit niet meer dan twee banen zou bestaan en dat veel wegen slechts kleine zand- of grindpaadjes waren.

Oorlog
De sporen die de oorlog na heeft gelaten zijn overal duidelijk zichtbaar. In eerst instantie springen de haren op je armen overeind en wordt je jezelf ervan bewust dat deze oorlog zich zo dicht bij en kort geleden heeft afgespeeld. Omdat het land weer in opbouw is zie je dat er veel huizen hersteld worden of al opgeknapt zijn. In een schril contrast staan ernaast de vele aangeschoten en beschadigde huizen vaak keurige strakke opgeknapte villa’s te pronken onder een zinderende zon. De mensen in Bosnië zijn erg aardig en behulpzaam, dit is tegenstrijdig met de waarschuwingen voor diefstal en beroving. We hebben ons tijdens de verkenningstocht in Bosnië geen moment bedreigd gevoeld! De vredesmacht van de verenigde naties kwamen we regelmatig tegen. Lopend op de fiets of in UN auto’s.

Aankomst in Bihac
Na ruim 6 uur rijden (400 km) arriveerden we in het plaatsje Bihac. Omdat de reis beduidend langer was dan de planning voelden we ons een beetje verreisd en besloten we om in het plaatsje eerst wat te gaan eten. De Camper en de 4 WD bus konden we op een bewaakte parkeerplaats zetten. De drukte in het plaatsje was echter zo groot, dat we ervan overtuigd waren dat de sociale controle ook voldoende veiligheid zou bieden. Na wat heen en weer geparadeerd door de drukke winkelstraatjes, zijn we bij een bar/pizzeria neergestreken en hebben ons tegoed gedaan aan een Pivo (bier), cola en een pizza. De pizza was 6 km. Dit is niet de omtrek, maar de munteenheid waar mee men in Bosnië betaalt. (6 km “dinar”= 3 euro) Tijdens het nuttige van de pizza’s viel het ons op dat er erg veel knappe dames rond paradeerden en dat de mannen hier duidelijk in de minderheid zijn. Of de oorlog hier de oorzaak van is durf ik niet stellig te beweren, maar het speelde wel even door onze gedachten. Op het terras werden we door lokale personen aangesproken met “toerist cool”, ze stonden er blijkbaar versteld van dat buitenlanders hun stad als toeristen bezochten en niet als VN soldaten. Na het verorberen van de pizza zijn we verder het plaatsje ingegaan. Door de enorme feestvreugde en drukte op de straten waren we in de veronderstelling dat er die dag misschien een feest te vieren was. Overal terrasjes met live bandjes, disco’s en tapbier op elke hoek van de straat. Later bleek dit hier de normale gang van zaken te zijn, en het is hier  zeven dagen Party Time!

Onze eerste overnachting
Na deze eerste kennismaking met Bihac zijn we op zoek gegaan naar een campingplaats om te overnachten. Dit bleek echter niet haalbaar omdat er eenvoudigweg nog geen camping was. Aangezien het al donker was geworden besloten we om maar weer eens op een parkeerplaats te overnachten. Een flinke grote parkeerplaats hadden we snel gevonden en we bemerkten pas de volgende ochtend (zondag) dat we pal voor de ingang van een voetbalstadion geparkeerd stonden. Gelukkig was er die dag alleen jeugd training! Een verdere verkenning van de parkeerplaats leverde een aantal waarschuwingsborden voor mijnen op. Het was voor ons meteen duidelijk dat we goed moesten blijven opletten waar we eventueel ’s nachts in de vrije natuur zouden gaan toiletteren. Van Internet hadden bij de voorbereidingen het adres van een raft bedrijfje meegenomen. Deze vonden we zeer snel. We mochten van de gastvrije eigenaar bij hun ons kampement opslaan. Het bedrijfje Una Kiro Rafting beschikte over twee rafts, 8 kajaks en 2 guides (gidsen). De eigenaar was getrouwd met een Duitse dame, erg vriendelijk en ook behulpzaam. Al snel werd ons duidelijk dat we er wijs aan zouden doen hun ervaring en kennis te gebruiken door een guide en chauffeur bij hen in te huren. Op deze manier konden we snel de in en uitstappunten vinden en ook de trajecten konden zo vlotter verkend worden. Onder het genot van een kopje koffie werden er afspraken gemaakt en we konden diezelfde dag nog het water op gaan.

Met Mister Guide op pad
Als eerste traject hadden we meteen iets pittigs op het oog. Vijf kilometer watervalletjes met een drop en pool karakter, volgens de beschrijvingen wildwater IV en wildwater V. Het water stond echter behoorlijk laag en we maakten zelf de schatting dat het traject een graadje lager zou zijn. Mister Guide en de chauffeur arriveerden op een brommer. Omdat de boten van Rafting Kiro Una voornamelijk van het type Taifun of nog groter bestonden, wou onze Guide graag in mijn Dagger CFS varen. Ik vond dit geen probleem en zou het traject met mijn Dagger ID ondernemen. Ondertussen had onze Guide zich aan ons voorgesteld als Anis en was de chauffeur al druk bezig met het inspecteren van onze 4 WD bus. Alles was gereed voor actie. Via smalle zandpaadjes en langs piepkleine gehuchten werden we naar het instappunt gebracht. We waren erg blij dat we deze paadjes niet met de camper hoefden te rijden en dat de guide mee was. Zonder Anis hadden we het instappunt niet zo makkelijk kunnen vinden. Bij het omkleden bleek onze Anis actief aan de oorlog te hebben deelgenomen en waren er drie flinke schotwonden op zijn lichaam te zien. Met de kajak op de nek liepen we via een smal pad welke boven aan een waterval uitkwam. Anis nodigde ons uit om van de 25 meter hoge waterval af te springen. Met een snelle blik in het rond was meteen duidelijk dat niemand van ons team hier iets voor voelde en heeft hij een solo sprong gemaakt. Terwijl wij met de boten tot onder aan de waterval klauterden, overlegden we snel even de situatie en kwamen tot de conclusie dat onze guide niet zo zeer op veiligheid was gericht en dat door de oorlog zijn grenzen ietwat opgerekt waren. Voor ons betekende dit dat hij de globale route kon aangeven, maar dat we zelf erg goed zouden moeten opletten.

Het traject van 5 km watervalletjes
Het instappunt beneden aan de grote waterval gaf een overweldigende aanblik. Anis vertelde ons dat de rivier de naam te danken heeft aan een Duitser die vond dat deze rivier de enige (Una) in zijn soort was. We moeten beamen dat het water hier glashelder is en de natuur overweldigend. De afvaart van het traject verliep zonder problemen. Watervalletjes van anderhalf tot drie meter en korte passages wisselden elkaar af. Een schitterende situatie om foto’s te maken en een video met op de achtergrond de hoge watervallen. De eerste waterval was ongeveer vier meter. Terwijl wij nog aan het instappen waren was Anis al over de rand verdwenen. Enigszins gespannen probeerden we de situatie vanaf boven aan de waterval zelf in te schatten. Alles bleek vrij en Erik ging als eerste met de camera het watervalletje af om de anderen op de video vast te leggen. Tijdens het varen begonnen iedereen uitbundiger te raken. De spanning van de eerste watervallen was gebroken en we hadden de situatie goed onder controle. We waren het er unaniem over eens dat dit stukje Una rivier tot een van de mooiste kajak trajecten behoort. Sommige valletjes kon je eenvoudig terug dragen en Remi kon het niet laten om daar gretig gebruik van te maken. Na het laatste watervalletje wordt de rivier opeens geheel vlak en blijkt het nog 10 kilometer vlakwater peddelen tot aan het uitstappunt. Het lange saaie traject wordt drie keer opgeluisterd door een aardig vervalletje en een spoorbrug van 25 meter hoog waar onze Mister Guide “onder het motto tenen omlaag anders kan ik een week niet lopen” nog even vanaf moest springen. Ook bemerkten we een plotselinge daling van de watertemperatuur, het bleek dat er een flinke ondergrondse rivier de Una in stroomde. Vlak bij het uitstappunt kwamen we bij een laatste val van ongeveer vier meter die aan de goede kant gevaren moest worden. De conclusie van dit traject sprak uit ieders ogen. We waren het er over eens dat we, ondanks het lange en saaie vlakke stuk van 10 kilometer, het de moeite waard hebben gevonden om dit stuk op de Una te bevaren.

4x4 rijden
Om naast het kajakken ook wat van de omgeving te zien, hebben we de boel in de bus stevig vast gesjord en van de bus een dagje overgeschakeld naar de 4 WD. Via steile zand- en grindpaadjes banen we ons een weg langs eenzame huizen en gehuchten. We nemen foto’s en maken video opnames en vermijden de gebieden met waarschuwingsborden voor mijnen. Na enige tijd kunnen we niet verder. Er staat een slagboom voor ons neus die met een hangslot dicht zit. Net als we het smalle weggetje achteruit terug willen steken horen we de motor van een zwaar voertuig naderen. We denken aan een tank, maar gelukkig blijkt het een grote shofel te zijn. De bestuurder stapt uit en maakt ons duidelijk dat hij de slagboom voor ons open gaat maken. We zien inmiddels dat we in een afgravinggebied beland zijn en twijfelen of we wel langs de slagboom verder moeten gaan. De beste man spreekt geen Engels of Duits dus we kunnen hem ook niets vragen. Met wat wijzen naar de boten op ons dak en het roepen van de rivier naam de Una, wordt hem duidelijk dat we uiteindelijk weer bij de rivier willen belanden. Hij maakt ons met gebaren kenbaar dat de weg na de slagboom ook bij de rivier uitkomt en leuk is voor onze 4WD auto. De slagboom gaat open en we tuffen stuiterend op ons gemak rustig naar de rivier terug.

Wildwater voor beginners en kajakkers met enige ervaring
Het volgende traject dat we gaan varen is 25 km lang. We willen uitzoeken of dit geschikt is voor een cursusweek, en dus of, onder andere met veel oefenen, vijf vaardagen gevuld kunnen worden. We besluiten om dit stuk in één dag te varen. Anis vraagt of hij en de chauffeur weer met ons mee moeten. Omdat dit met het verrijden van de auto erg handig is stemmen we in en huren de heren voor nog een dagje in. ’s Ochtends komen ze weer op de brommer aangetuft.
De eerste kilometers zien er zeer belovend uit: mooie passages wildwater II en III welke ideaal voor de laatste dagen van een beginnerscursus kunnen zijn. Na een tijdje wordt de rivier echter over in lange stukken vlak water en nemen de passages in frequentie af. We zien onderweg genoeg mogelijkheden om in en uit te stappen en regelmatig licht passages waar je goed op techniek kunt oefenen. Alles wordt genoteerd zodat we na de zomer een plan kunnen maken.

Andere rivieren?
Terug gekomen op ons kamp bij het Raftbedrijf Kiro Una praten we met Anis nog even wat over andere mogelijkheden die er voor wildwaterkajakkers in de omgeving zijn. Het blijkt dat het water dit jaar extreem laag staat en dat daardoor twee andere mooie zijrivieren helaas niet vaarbaar zijn. We besluiten daarom de verkenningstocht in Bosnië te beëindigen.

Ons doel is gedeeltelijk geslaagd
We hebben voldoende indrukken opgedaan en aantekeningen gemaakt om te overwegen om  Bosnië in het cursus programma op te nemen. Een beginners cursus voor reislustige, sportieve en feestgrage deelnemers of een aanvulling voor de gevorderde kajakkers in combinatie met Slovenië. De rivieren die we door de lage waterstand niet hebben kunnen verkennen komen vast een volgende keer aan bod.

Afsluiting
De laatste avond sluiten we af met een stevige maaltijd cevapcici en ražnjici en feesten we samen met de Bosniërs onder het genot van een veliko pivo tot in de late uurtjes door.